از ايشان هزار سوار كشته و سه هزار نفر اسير شدند و ما بقى به سوى مقوقس ( حاكم مصر ) گريختند ؛ و ارمانوسه گرفتار شد و تمام اموال او و ساير قبطيان بلبيس به تصرف مسلمانان درآمد . « 1 » به نوشتهء ياقوت ، فتح بلبيس در 18 يا 19 ق به دست عمرو عاص بوده است . « 2 » در ايام خلافت مأمون ، عباس بن موسى بن عيسى به يارى قبيلهء قيس بر حوف ( مصر ) استيلا يافت ؛ ليكن قبيلهء قيس دست از يارى او برداشتند و او سى و پنج روز در بلبيس اقامت كرد . « 3 » از بلبيس تا فسطاط مصر 24 ميل راه بوده است . « 4 » در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى ، العزيز باللّه ، خليفهء فاطمى ، در يكى از لشكركشيهايش به روم به سال 386 هجرى بر اثر بيماريهاى متعددى چون نقرس و قولنج و . . . در شهر بلبيس چشم از جهان فرو بست . « 5 » مقدسى در همين زمان در وصف بلبيس مىنويسد : شهر مركز ناحيهء حوف است و شهرهاى اين ناحيه مشتول ، جرجير ، فاقوس و . . . است . بلبيس شهرى بزرگ و آباد است ، باديه‌ها و كشتزارهاى بسيار دارد و ساختمانهايش از گل است . « 6 » در 420 ق / 1029 م كه ابن الجرّاح ( شورشى ) شهر رمله را ويران كرد ، گروههايى از سپاه خود را به اطراف فرستاد كه تا عريش مصر رفتند ؛ در اين ميان ، ساكنان بلبيس و قرافه از ترس جان به مصر ( فسطاط ) كوچ كردند . « 7 » در 559 ق / 1163 - 1164 م ، اسد الدين شيركوه با سپاهش به شهر بلبيس آمد و ناصر الدين ، برادر ضرغام وزير خليفهء فاطمى ، با سپاهى به مقابله او آمد ، ولى شكست خورد و به قاهره گريخت . وقتى اسد الدين بلبيس را رها كرد ، فرنگان قصد شهر كرده ، با سپاه خود به آنجا آمدند ؛ اسد الدين شيركوه به بلبيس بازگشت و آنجا را سه ماه محاصره كرد ؛ و چون نور الدين در شام به فرنگان حمله كرد ، آنان در ذى حجهء 559 ق / 1163 - 1164 م از بلبيس

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 516 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 179 . ( 3 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 461 . ( 4 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 62 و كتاب الخراج ؛ ص 87 . ( 5 ) . الكامل فى التاريخ ؛ ج 9 ، ص 116 و تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 78 . ( 6 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 275 و 287 . ( 7 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 78 .